Nội thất bệnh viện: tiêu chuẩn vật liệu sàn, tường, cửa, đồ gỗ

Nội thất bệnh viện có yêu cầu khác với công trình dân dụng thông thường. Bề mặt bị lau khử khuẩn bằng hóa chất nhiều lần mỗi ngày. Xe đẩy, giường bệnh, cáng va vào tường và cửa liên tục. Khu vệ sinh, phòng thủ thuật thường xuyên có nước. Người sử dụng phần lớn là người bệnh, người cao tuổi, cần sàn không trơn và chỗ vịn. Mỗi khu vực lại có mức độ khác nhau: sảnh và khu tiếp đón đông người qua lại, khu khám bệnh lau chùi nhiều, hành lang chịu va đập, khu nội trú cần bền và dễ sửa, khu vệ sinh và khu rửa dụng cụ chịu ẩm.

Bài này nói về cách TECO chọn vật liệu hoàn thiện và đồ gỗ khi thiết kế nội thất bệnh viện, phòng khám: sàn, tường, len tường, trần, cửa, tay vịn, và đi sâu vào đồ mộc, phần TECO tự sản xuất tại xưởng. Bài tập trung vào vật liệu nội thất, không đề cập hệ cơ điện và chống cháy.

5 tiêu chí cốt lõi khi chọn vật liệu nội thất bệnh viện

1. Chịu được hóa chất khử khuẩn. Bề mặt trong bệnh viện thường được lau bằng dung dịch clo, cồn 70° hoặc amoni bậc bốn nhiều lần mỗi ngày. Vật liệu không nên bạc màu, rộp hay nứt sau vài nghìn lần lau.
2. Chịu va đập. Xe đẩy, giường, cáng, xe thuốc đập vào tường hành lang và cánh cửa hàng ngày.
3. Chịu ẩm và nước. Khu vệ sinh, phòng thủ thuật, khu rửa dụng cụ có nước thường xuyên trên sàn và chân tủ.
4. An toàn cho người yếu. Sàn chống trượt, hành lang có tay vịn, cạnh đồ gỗ bo tròn.
5. Sửa được mà không dừng khoa. Vật liệu nên thay được từng mảng, từng cánh, từng tấm.

Mỗi vật liệu dưới đây đều được soi theo năm điều kiện này.

Bảng tiêu chuẩn và quy chuẩn vật liệu y tế tham khảo

Tiêu chuẩn Việt Nam quy định về bố trí và an toàn sử dụng. Chỉ tiêu kỹ thuật của từng vật liệu (mài mòn, chịu hóa chất, phát thải) thường tham chiếu tiêu chuẩn châu Âu, Mỹ hoặc ISO, vì nhà sản xuất thử nghiệm theo các chuẩn đó. Khi lập hồ sơ vật liệu, TECO ghi rõ chuẩn tham chiếu cho từng loại để chủ đầu tư và tư vấn giám sát đối chiếu. Các mục dưới đây chỉ nói về cách chọn; chuẩn tham chiếu đã nêu ở bảng này.

Tư vấn chọn vật liệu hoàn thiện: sàn, tường, trần, cửa và tay vịn

Sàn vinyl liền mạch, chống trượt

Sảnh, khu khám, hành lang, phòng nội trú: sàn vinyl cuộn, hàn nhiệt mối nối, bo cong lên tường khoảng 100 mm. Sàn liền mạch không có khe nên lau khử khuẩn hiệu quả, vì vậy các hướng dẫn thiết kế y tế thường ưu tiên loại sàn này cho khu lâm sàng. Sảnh chính có thể dùng đá hoặc gạch granite mặt mờ chống trượt vì lưu lượng người lớn và ít lau hóa chất hơn. Khu vệ sinh, khu rửa: gạch chống trượt, thông thường từ cấp R10 trở lên, ron mạch epoxy để không ngấm. Nên tránh sàn gỗ công nghiệp, thảm và gạch bóng ở hành lang và khu khám.

Ốp tường và len tường chống va đập

Tường khu lâm sàng nên dùng sơn có độ bền lau chùi cao, hoặc tấm ốp HPL compact, tấm PVC ở nơi lau nhiều. Hành lang và phòng bệnh nên có tấm chống va đập ở cao độ xe đẩy, thanh chắn giường, nẹp bảo vệ góc tường. Sảnh và khu chờ có thể dùng vật liệu trang trí hơn như đá, nan gỗ laminate, miễn là bề mặt kín và lau được. Len tường nên bo cong, cùng hệ với sàn vinyl, không để góc vuông đọng bụi. Không nên dùng len gỗ công nghiệp ở khu lau ướt: nẹp hút nước, phồng sau vài tháng.

Trần

Trần thạch cao chống ẩm bả sơn dùng được cho phần lớn khu vực. Khu cần lau trần (phòng thủ thuật, tiểu phẫu, pha chế) nên dùng trần tấm có bề mặt rửa được hoặc trần kín, không gờ, không khe; trần thả ở các khu này thường có gioăng hoặc kẹp giữ tấm để không bị xô khi lau. Hành lang và sảnh có thể kết hợp mảng laminate để tạo điểm nhấn và dẫn hướng, miễn là mảng gỗ nằm ngoài tầm với và không hứng bụi.

Cửa

Cửa gỗ công nghiệp phủ Laminate HPL là lựa chọn phổ biến cho phòng khám, phòng bệnh. Điểm quyết định không phải mặt cửa mà là cạnh: bốn cạnh nên bọc kín, kể cả mép trên, nơi bụi đọng và ít ai lau. Chân cửa nên gắn tấm bảo vệ inox hoặc HPL cao khoảng 300–400 mm chống xe đẩy. Cửa khu vệ sinh dùng compact HPL hoặc nhôm kính, không dùng cốt gỗ. Khu cần quan sát bệnh nhân: ô kính, mép kính bọc kín.

Cầu thang và tay vịn

Hành lang bệnh viện thường bố trí tay vịn hai bên để trợ giúp người bệnh và người khuyết tật; cầu thang có tay vịn, mũi bậc chống trượt. Tay vịn hành lang khu lâm sàng nên là inox 304 hoặc nhựa PVC lõi nhôm có bề mặt kháng khuẩn, tiết diện tròn hoặc ô-van để nắm. Cầu thang ở khu VIP, khu hành chính có thể dùng tay vịn gỗ tự nhiên phủ dầu hoặc sơn PU, nhưng lớp phủ phải chịu được lau cồn; gỗ sơn thường dễ bạc, bong nếu lau khử khuẩn hàng ngày. Mũi bậc dán nẹp chống trượt khác màu bậc để người mắt kém nhìn thấy.

Tiêu chuẩn đồ gỗ nội thất bệnh viện (sản xuất trực tiếp tại xưởng TECO)

Đây là phần TECO làm nhiều nhất: quầy tiếp đón, bàn khám, tủ thuốc bệnh viện, tủ đầu giường, tủ quần áo phòng bệnh, kệ kho vật tư, bàn làm việc điều dưỡng, nội thất phòng VIP. Sản xuất tại xưởng của TECO, lắp đặt tại công trình. Cách chọn đi đúng trình tự làm ra một món đồ.

Lựa chọn cốt ván an toàn

• Ván MDF chống ẩm lõi xanh HMR hoặc ván dăm đạt chuẩn phát thải CARB P2 / E1 cho tủ, kệ, bàn ở khu khô. Để đảm bảo độ bền và an toàn cho môi trường y tế, TECO ưu tiên ván từ các nhà cung cấp uy tín như An Cường, Kes, Minh Long hoặc Đại Phát Đoàn, kèm phiếu thử phát thải formaldehyde của nhà sản xuất.
• Ván chống ẩm phủ Melamine hoặc Laminate cho tủ gần bồn rửa, tủ phòng vệ sinh, đáy tủ sát sàn ở khu lau ướt. Nên chọn loại bề mặt có phiếu thử kháng khuẩn theo ISO 22196 của nhà sản xuất. Không cần dùng ván chống ẩm cho toàn công trình.
• Gỗ dán (plywood) cho kết cấu chịu lực: thân quầy dài, kệ kho chịu tải, mặt bàn thao tác.
• Compact HPL cho mặt quầy có bồn rửa, vách và cửa buồng vệ sinh, mặt bàn phòng rửa dụng cụ. Không ngấm nước, không cần bịt cạnh.

Keo dán gỗ dùng loại đã công bố hợp quy. TECO yêu cầu nhà cung cấp ván và keo nộp hồ sơ trước khi đưa vào sản xuất.

Xử lý bề mặt

• Melamine (MFC): đủ cho tủ kho, tủ hồ sơ, tủ đầu giường, mặt trong tủ.
• Laminate HPL: cho mặt quầy tiếp đón, mặt bàn khám, cửa tủ ở khu bị lau nhiều, bề mặt tiếp xúc tay. Dày hơn, chịu mài mòn và hóa chất tốt hơn Melamine.
• Sơn PU, veneer: nên giới hạn ở phòng VIP, phòng giám đốc, khu hành chính. Không nên dùng ở quầy tiếp đón hay phòng khám.
• Đá nhân tạo solid surface: mặt bồn rửa tay, mặt quầy pha chế, vì liền khối với bồn, không có mối nối.

Lưu ý khi đọc catalogue: chứng nhận kháng khuẩn của bề mặt không thay thế việc vệ sinh, khử khuẩn. Nó chỉ giúp bề mặt không trở thành nơi vi khuẩn sinh sôi giữa hai lần lau.

Xử lý cạnh và mối nối

Đồ gỗ bệnh viện hỏng từ cạnh trước, không phải từ mặt. TECO xử lý:

• Nẹp cạnh PVC hoặc ABS dày 1–2 mm; cạnh tiếp xúc nước dán keo PUR chống ẩm.
• Bịt kín mọi cạnh cắt, kể cả cạnh khuất phía sau, dưới đáy, lỗ khoan phụ kiện.
• Góc trong của mặt quầy bo cong; mối ghép mặt quầy với tường trét silicon kháng nấm.
• Hạn chế tối đa khe ghép ngang trên bề mặt làm việc.

Chân, đáy và hậu tủ

Tủ đặt sàn ở khu lau ướt nên nâng khỏi sàn khoảng 100–150 mm bằng chân inox 304 hoặc chân nhựa chịu lực, để lau được bên dưới và đáy tủ không hút nước. Tủ treo tường ốp kín lên trần hoặc có nắp nghiêng phía trên để không thành kệ bụi. Hậu tủ dùng ván dày, không dùng ván 3 mm, vì khi lau xịt hóa chất hậu mỏng cong vênh.

Phụ kiện

Bản lề, ray trượt, tay nắm, chân tủ, thanh treo nên dùng inox 304 toàn bộ. Không dùng thép mạ kẽm, mạ niken: gỉ sau vài tháng gặp clo. Tay nắm dạng âm hoặc liền khối, mặt trơn, không dùng tay nắm có hoa văn, khe. Tủ thuốc dùng khóa chuyên dụng, có chìa chủ cho điều dưỡng trưởng.

Hình học của đồ gỗ

• Mặt trên của tủ cao: kín trần hoặc nghiêng.
• Góc ngoài bo R ≥ 3 mm, tránh cạnh sắc ở độ cao trẻ em và người ngồi xe lăn.
• Quầy tiếp đón nên có đoạn hạ thấp để người ngồi xe lăn giao tiếp được.
• Không làm gờ, phào, chỉ trang trí ngang ở khu lâm sàng.

Chọn theo khu vực

Áp dụng cho nội thất phòng khám đa khoa, nha khoa

Phòng khám tư quy mô nhỏ không cần toàn bộ danh mục trên, nhưng ba chỗ không nên tiết kiệm: quầy tiếp đón (Laminate HPL, mặt compact, góc bo), tủ dụng cụ và tủ thuốc (phụ kiện inox 304, khóa riêng), và khu vệ sinh (compact HPL). Phòng chờ và phòng hành chính có thể dùng Melamine để giảm chi phí. Nguyên tắc vẫn là: nơi tay chạm và nơi có nước dùng vật liệu tốt hơn, nơi ít lau dùng vật liệu thường.

5 sai lầm thường gặp khi thi công nội thất phòng khám, bệnh viện

1. Len gỗ công nghiệp ở hành lang khu khám, phồng sau một mùa mưa.
2. Cạnh ván không bọc ở mặt khuất, nước lau sàn ngấm lên từ đáy tủ.
3. Tủ đặt sát sàn, không lau được bên dưới, thành ổ ẩm.
4. Tay nắm chữ U và phụ kiện mạ, gỉ và bám bẩn sau vài tháng.
5. Sơn PU ở quầy tiếp đón, bạc màu và bong tại điểm tay chạm nhiều.

Hồ sơ vật liệu khi nghiệm thu

TECO nộp cho chủ đầu tư trước khi sản xuất: mẫu vật liệu được duyệt (ván, bề mặt, nẹp, phụ kiện), hồ sơ hợp quy keo dán gỗ, phiếu thử phát thải formaldehyde của ván, phiếu thử kháng khuẩn và chịu hóa chất của bề mặt (nếu nhà sản xuất có), CO/CQ phụ kiện inox 304. Bộ hồ sơ này giúp khâu nghiệm thu và công tác kiểm soát nhiễm khuẩn của bệnh viện sau này có căn cứ đối chiếu.

Kết

Chọn vật liệu nội thất bệnh viện không phải chọn loại đắt nhất, mà chọn đúng chỗ: ván chống ẩm ở nơi có nước, compact ở nơi ướt, Laminate ở nơi tay chạm, Melamine ở nơi ít lau, và inox 304 ở mọi phụ kiện. TECO thiết kế thi công nội thất bệnh viện và phòng khám, tự sản xuất đồ gỗ tại xưởng và lắp đặt tại công trình; xem thêm các dịch vụ của TECO và dự án Khu khám bệnh VIP – Bệnh viện Xuyên Á Củ Chi. Liên hệ hotline 0911 111 929 hoặc email teco@tecoarch.com để trao đổi về dự án của bạn.

Bài liên quan: Tiêu chí chọn nhà thầu thiết kế thi công bệnh viện · Các lưu ý khi thiết kế nội thất bệnh viện