Thiết Kế Trường Học Quốc Tế: Tối Ưu Ánh Sáng Tự Nhiên Như Thế Nào?

Ánh sáng tự nhiên là một trong những yếu tố quan trọng khi xây dựng môi trường học tập chất lượng. Với trường học quốc tế, giải pháp lấy sáng không chỉ giúp giảm nhu cầu sử dụng đèn điện vào ban ngày. Đây còn là yếu tố góp phần cải thiện trải nghiệm học tập, tăng kết nối với thiên nhiên và nâng cao giá trị thẩm mỹ của công trình.

Tuy nhiên, đưa ánh sáng tự nhiên vào trường học không đơn giản là mở rộng cửa sổ hay sử dụng nhiều kính. Thiết kế trường học quốc tế cần tính toán đồng thời hướng công trình, diện tích cửa, độ chói, bức xạ nhiệt, thông gió và hiệu quả vận hành. Vậy đâu là những nguyên tắc cần lưu ý?  Cùng TECO tìm hiểu qua bài viết dưới đây.

Tối ưu ánh sáng tự nhiên trường học quốc tế. 

Những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng lấy sáng tự nhiên

Hướng công trình và điều kiện khí hậu

Hướng công trình ảnh hưởng trực tiếp đến lượng ánh sáng và nhiệt nhận được trong ngày. Vì vậy, kiến trúc sư cần phân tích hướng nắng, hướng gió và điều kiện khí hậu tại khu vực xây dựng.

Các mặt đứng có bức xạ cao cần được nghiên cứu giải pháp che nắng phù hợp. Lam chắn nắng, mái đua hoặc hệ thống rèm có thể được sử dụng tùy theo từng hướng.

Mục tiêu không phải là đưa càng nhiều ánh sáng vào phòng càng tốt. Quan trọng hơn là tạo ra lượng ánh sáng phù hợp và hạn chế ánh nắng trực tiếp.

Vị trí và kích thước cửa sổ

Cửa sổ cần được bố trí dựa trên diện tích và chiều sâu của từng không gian. Nếu chỉ tập trung cửa sổ ở một vị trí, khu vực gần cửa có thể quá sáng trong khi phía sâu bên trong vẫn thiếu sáng.

Cửa sổ cao có thể giúp đưa ánh sáng vào sâu hơn. Kết hợp với kệ hắt sáng hoặc các giải pháp phản xạ phù hợp, ánh sáng có thể được phân bổ đồng đều hơn.

Bên cạnh đó, cửa sổ cần kết hợp với rèm, lam che nắng và loại kính phù hợp. Đây là cách kiểm soát ánh sáng mà không làm mất đi lợi thế của nguồn sáng tự nhiên.

Màu sắc và vật liệu bề mặt

Màu sắc nội thất cũng ảnh hưởng đến khả năng phân bổ ánh sáng. Các bề mặt có màu sáng thường hỗ trợ phản xạ ánh sáng tốt hơn.

Tuy nhiên, không nên sử dụng vật liệu quá bóng. Bề mặt phản chiếu mạnh có thể tạo ra hiện tượng chói, gây khó chịu khi học tập. Trong thiết kế trường học hiện đại, vật liệu còn cần đáp ứng yêu cầu về độ bền, an toàn và khả năng vệ sinh. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng với những công trình có tần suất sử dụng cao.

Yếu tố màu sắc và vật liệu bề mặt. 

Nguyên tắc thiết kế ánh sáng tự nhiên cho trường học quốc tế

Tối ưu hóa giải pháp lấy sáng

Cửa sổ bên không phải giải pháp duy nhất để đưa ánh sáng vào công trình. Tùy theo mặt bằng và công năng, thiết kế trường học quốc tế có thể kết hợp nhiều hình thức lấy sáng.

Một số giải pháp phổ biến gồm:

• Giếng trời.
• Sân trong.
• Khoảng thông tầng.
• Ô lấy sáng.
• Mái lấy sáng.
• Cửa sổ cao.
• Kệ hắt sáng.

Mỗi giải pháp cần được lựa chọn theo từng khu vực. Với những không gian có chiều sâu lớn, giếng trời hoặc khoảng thông tầng có thể giúp đưa ánh sáng đến các khu vực khó tiếp cận. Tuy nhiên, giải pháp lấy sáng cần được tính toán đồng thời với chống nóng, chống thấm và bảo trì. Một thiết kế đẹp nhưng khó vận hành sẽ làm tăng chi phí trong quá trình sử dụng.

Xem thêm:

Ngắm nhìn những mẫu thiết kế thư viện trường học quốc tế ấn tượng

Xu hướng thiết kế trường mầm non lý tưởng cho thế hệ tương lai

Kiến trúc xanh trong trường học quốc tế ứng dụng như thế nào?

Kiểm soát độ chói và bức xạ nhiệt

Một trong những sai lầm thường gặp là sử dụng quá nhiều kính với mong muốn tăng ánh sáng. Trên thực tế, diện tích kính lớn không đồng nghĩa với chất lượng chiếu sáng tốt. Ánh sáng trực tiếp có thể gây chói trên bảng, màn hình hoặc mặt bàn. Đồng thời, bức xạ nhiệt qua kính có thể làm tăng nhiệt độ trong phòng.

Vì vậy, kiến trúc trường học cần kết hợp kính với lam che nắng, mái đua hoặc rèm điều chỉnh ánh sáng. Tùy theo hướng công trình, loại kính có khả năng kiểm soát bức xạ cũng có thể được cân nhắc. Thiết kế hiệu quả không chỉ đưa ánh sáng vào công trình. Quan trọng hơn là tạo ra sự thoải mái thị giác cho người sử dụng.

Kết hợp ánh sáng tự nhiên và ánh sáng nhân tạo

Ánh sáng tự nhiên có thể thay đổi theo thời gian và điều kiện thời tiết. Vì vậy, hệ thống chiếu sáng nhân tạo vẫn đóng vai trò cần thiết. Đèn bổ sung nên được bố trí tại những khu vực thường xuyên thiếu sáng. Với các dự án quy mô lớn, cảm biến ánh sáng có thể được xem xét để tự động điều chỉnh cường độ chiếu sáng.

Hệ thống cũng cần dễ vận hành và bảo trì. Việc đánh giá hiệu quả chiếu sáng trong nhiều điều kiện thời tiết sẽ giúp công trình hoạt động ổn định hơn.

Cần tối ưu bằng cách kết hợp ánh sáng tự nhiên và ánh sáng nhân tạo. 

Ứng dụng ánh sáng tự nhiên trong các không gian trường học

Phòng học

Phòng học là không gian cần được ưu tiên khi thiết kế chiếu sáng. Ánh sáng nên được phân bổ tương đối đồng đều và hạn chế chiếu trực tiếp vào bảng hoặc màn hình.

Bàn ghế cần được bố trí phù hợp với hướng sáng. Cửa sổ nên kết hợp cùng rèm hoặc giải pháp che nắng để người sử dụng có thể điều chỉnh ánh sáng khi cần. Đối với trường học quốc tế, không gian lớp học cũng cần đủ linh hoạt cho nhiều phương pháp giảng dạy. Vì vậy, giải pháp ánh sáng nên hỗ trợ cả hoạt động cá nhân và làm việc nhóm.

Thư viện và không gian tự học

Thư viện cần nguồn sáng dịu, ổn định và dễ chịu. Cửa sổ hoặc giếng trời có thể giúp tăng chất lượng không gian trong ngày. Tuy nhiên, ánh sáng trực tiếp cần được kiểm soát để tránh gây chói trên sách, bàn đọc hoặc màn hình máy tính. Bố trí bàn đọc tại những khu vực có điều kiện chiếu sáng phù hợp sẽ giúp tối ưu trải nghiệm sử dụng.

Thư viện và không gian tự học. 

Hành lang, sảnh và không gian sinh hoạt chung

Các khu vực giao thông cũng có thể tận dụng ánh sáng tự nhiên. Sân trong, giếng trời và khoảng thông tầng vừa cung cấp ánh sáng, vừa tạo điểm nhấn cho công trình. Khi kết hợp cùng cây xanh và khu vực nghỉ ngơi, những khoảng mở này có thể trở thành không gian giao tiếp và thư giãn giữa các giờ học.

Đây là cách thiết kế trường học hiện đại chuyển những khu vực giao thông đơn thuần thành một phần của trải nghiệm giáo dục.

Xem thêm:

5 nguyên tắc cốt lõi trong thiết kế trường tiểu học quốc tế

Khám phá 7 tiêu chuẩn vàng trong thiết kế lớp học mầm non quốc tế

4 Nguyên tắc then chốt trong cách bố trí thư viện trường học quốc tế

Phòng thể chất và không gian đa năng

Với phòng thể chất, cửa lấy sáng trên cao có thể được cân nhắc để đưa ánh sáng vào mà hạn chế chói trực tiếp. Đồng thời, công trình cần tính toán chống nóng, thông gió và chống thấm. Các cấu kiện mái lấy sáng cũng phải đáp ứng yêu cầu về độ bền và an toàn.

Tiêu chuẩn và công cụ đánh giá ánh sáng tự nhiên

Đối chiếu tiêu chuẩn thiết kế

Việc thiết kế ánh sáng tự nhiên trong trường học cần dựa trên các tiêu chuẩn và quy chuẩn phù hợp. TCVN 13983:2024 về chiếu sáng tự nhiên trong nhà ở và công trình công cộng có thể được tham khảo trong quá trình thiết kế.

Bên cạnh đó, cần đối chiếu các quy định liên quan đến công trình giáo dục và yêu cầu sử dụng thực tế. Không nên áp dụng một thông số chung cho mọi không gian. Phòng học, thư viện, hành lang hay phòng thể chất đều có đặc điểm sử dụng khác nhau. Vì vậy, giải pháp chiếu sáng cần được tính toán theo từng khu vực.

Mô phỏng và đánh giá từ giai đoạn thiết kế

Các công cụ mô phỏng có thể hỗ trợ kiến trúc sư đánh giá hiệu quả lấy sáng trước khi thi công. Một số nội dung có thể phân tích gồm hướng nắng, độ rọi, độ chói, độ tương phản và tác động của kính hoặc thiết bị che nắng.

Việc mô phỏng từ sớm giúp phát hiện những khu vực quá sáng hoặc thiếu sáng. Qua đó, phương án thiết kế có thể được điều chỉnh trước khi bước vào thi công.

Xem thêm:

1. Dự án Trường Song ngữ Quốc tế Horizon Cơ sở 1
2. Dự án Trường Song ngữ Quốc tế Horizon Cơ sở 2
3. Dự án Trường Song ngữ Quốc tế Horizon Cơ sở 3
4. Dự án Thư viện Trường Song ngữ Quốc tế Emasi Plus
5. Dự án Trường Quốc tế Đức TP. HCM (IGS)

TECO – Đơn vị thiết kế và thi công công trình giáo dục

Để tạo nên một trường học quốc tế chất lượng, giải pháp kiến trúc cần được triển khai đồng bộ từ ý tưởng đến thi công. Đây cũng là yếu tố giúp hạn chế xung đột giữa kiến trúc, nội thất và hệ thống kỹ thuật.

TECO – Đơn vị thiết kế và thi công trường học quốc tế uy tín. 

TECO cung cấp giải pháp thiết kế, thi công và hoàn thiện công trình. Đơn vị chú trọng tính toán công năng, ánh sáng, thông gió và hiệu quả vận hành ngay từ giai đoạn thiết kế.

Quy trình có thể triển khai từ khảo sát, lên phương án, thiết kế đến thi công và bàn giao. Các hạng mục được phối hợp theo nhu cầu sử dụng thực tế của từng công trình giáo dục. Với đặc thù của trường học, TECO hướng đến giải pháp cân bằng giữa thẩm mỹ, công năng, độ bền và khả năng vận hành. Liên hệ TECO để được tư vấn giải pháp thiết kế thi công trường học quốc tế.